Bepaling van de historische PFAS belasting van grond- en oppervlaktewater – Een inventarisatie van beschikbare methoden

Een belangrijk aspect bij de beschouwing van de effecten van PFAS op drinkwaterbronnen is de historische belasting. Het gaat dan om stoffen die nu onderweg zijn naar de drinkwaterbronnen en waarvan het moment van doorbraak en het niveau van de concentratie onbekend is. PFAS wordt immers al sinds een lange tijd geproduceerd en het is niet onwaarschijnlijk dat de emissie naar het milieu in het verleden (veel) hoger zijn geweest dan dat ze nu zijn. Dit geldt in ieder geval voor de stoffen waarvan de productie al een langere tijd zijn verboden zoals PFOS en PFOA. Anderzijds is er een verschuiving naar milieubelasting met kortere-ketens (en mobielere) PFAS. Terugkijken in de tijd is voor deze stoffen belangrijk om de toekomst te kunnen voorspellen.

Dit rapport geeft een overzicht van de methoden, achtergronden en mogelijkheden om reconstructie te maken van historische PFAS-belasting van grond- en oppervlaktewater. De methoden zijn beoordeeld op geschiktheid om in Nederland te werken naar verbeterde voorspellingen van PFAS in drinkwaterbronnen. Metingen van PFASconcentraties in grondwater op locaties waar ook de reistijd van bekend is lijkt een geschikte methode te zijn om in Nederlands historische reconstructies te maken. Dit geldt voor zowel oeverinfiltratiewinningen als grondwaterwinningen. Voor oeverinfiltratiewinning kan gebruik worden gemaakt van meetraaien met waarnemingsputten en pompputten met een variatie in reistijden van het grondwater. Voor grondwaterwinningen
gaat het vooral om waarnemingsputten. De reistijd van het grondwater kan met ouderdomsbepaling via leeftijddatering of met modelberekeningen worden bepaald. Datering heeft de voorkeur.

Met deze gegevens kunnen grondwatertransportmodellen worden ingezet om de historische maaiveldbelasting te reconstrueren. Bij het transport van PFAS door de ondergrond moet rekening worden gehouden met het stofspecifieke adsorptiegedrag van de verschillende PFAS.

Indien er verbeterde voorspellingen kunnen worden gemaakt voor PFAS-compositie en concentraties door de tijd gekoppeld aan transport gedrag, kunnen waterbedrijven beslissingen nemen over de inzet van (eventueel tijdelijke) extra zuiveringsstappen om PFAS uit het water te verwijderen en of andere praktische handelingsperspectieven implementeren.