Lage temperatuurwarmtenet vraagt om nieuwe aanpak legionellarisico - Interview P.W.J.J. van der Wielen

“Warmtenetten van 45 tot 50 °C zijn aantrekkelijk voor de energietransitie, maar vormen vanuit microbiologisch oogpunt een nieuwe uitdaging. De traditionele beveiliging van warm tapwater met temperaturen van circa 60 °C valt daarmee deels weg. “Als we naar lage temperatuur gaan, gebeurt er microbiologisch wel van alles”, zegt Paul van der Wielen, Principal Scientist Microbiologie bij KWR Water Research Institute (KWR). KWR onderzoekt onder meer hoe de legionellaveiligheid ook bij lagere temperaturen kan worden gegarandeerd.

Van der Wielen onderzoekt hoe micro-organismen zich in watersystemen gedragen. De ontwikkeling van lage temperatuur-warmtenetten brengt daarbij een nieuw vraagstuk met zich mee. Waar een traditionele CV-ketel het drinkwater tot circa 60 °C verwarmt, komt warm tapwater bij een lage temperatuur-warmtenet bijvoorbeeld met 45 tot 50 °C de woning binnen.
Legionella kan groeien bij lage temperatuur
Drinkwater is niet steriel. Er bevinden zich bacteriën in het water die zich onder bepaalde omstandigheden kunnen vermenigvuldigen. Een belangrijke plek daarvoor is de biofilm die zich aan de binnenkant van leidingen kan vormen.
Bij Legionella is vooral de temperatuur van belang. Volgens Van der Wielen kan de groei van Legionella pneumophila, de voor mensen meest relevante legionellasoort, rond 27 tot 28 °C beginnen en stopt de groei bij ongeveer 42 tot 45 °C. Tot 50 °C kan Legionella overleven.
Daarmee kan een klein deel van het temperatuurbereik van lage temperatuur-warmtenetten binnen het gebied vallen waarin Legionella kan groeien, en een groot deel waarin Legionella kan overleven.

“Als het warm tapwater niet verder opgewarmd wordt dan die 45 tot 50°C, dan is de tijd dat je doucht de tijd dat het water rond 37°C door de leidingen na de mengkraan van de douche stroomt. Dat is de ideale temperatuur voor L. pneumophila. Wanneer je thuis de leidingen na de mengkraan af en toe met heet water doorstroomt van 60C dan sterft deel L. pneumophila weer af, maar dat gebeurt niet met 45 tot 50°C. Dan is het de vraag of die korte tijd dat het water op 37°C is tijdens het douchen voldoende lang is voor L. pneumophila om zich te vermenigvuldigen. Systemen die het water met 45 tot 50 °C aanleveren zijn we daarom nu aan het testen.”

Dat is volgens Van der Wielen een wezenlijk andere situatie dan bij een conventionele warmtapwatervoorziening. Daarbij is 60 °C een belangrijk onderdeel van de legionellabeheersing. Bij lage temperatuur moet die beveiliging op een andere manier worden georganiseerd. We gaan nu onderzoeken of systemen waarbij het warmtapwater maar 42 tot 45C is, dit nog steeds veilig kan door de garantie dat de hele drinkwaterinstallatie na elke tapping met warm water afkoelt.”

(Citaat: Haak, L. van den – Lage temperatuurwarmtenet vraagt om nieuwe aanpak legionellarisico – Interview PW.J.J. van der Wielen – www.warmte365.nl (2026)28 september)