WiCE Kansen voor Geconcentreerde Reststromen: gebruik je brijn als je circulair wilt zijn. Maatschappelijke waarden analyse

Omgekeerde osmose (RO) is in opkomst als techniek voor waterhergebruik, het scheidt op een effectieve wijze alle
microverontreinigingen en zouten in een permeaat en geconcentreerde reststroom. Dit permeaat is van hoge kwaliteit en kan hoogwaardig worden gebruikt in de industrie maar ook onder andere in de tuinbouwsector en voor drinkwaterbereiding. Echter de ontstane geconcentreerde reststroom is moeilijk duurzaam te verwerken en bevat (bijna) alle vervuiling van de ingaande stroom. RO is dus een manier om hoogwaardig zoet water te winnen uit een vervuilde bron alleen het lost het probleem van de vervuiling niet op; de verontreiniging komt (in geconcentreerde vorm) terug in de waterkringloop. Dit onderzoek verkent twee oplossingsrichtingen voor de uitdagingen van dergelijke geconcentreerde reststromen, Zero Liquid Discharge (ZLD), en Superkritisch Water Vergassing (SKWV). Voor beide innovatie paden is de bijdrage aan de circulaire economie en de impact op de maatschappij onderzocht. De innovatierichting ZLD draait om duurzame waterwinning voor de tuinbouwsector in het Westland. De innovatierichting SKWV gaat om het verwerken van de geconcentreerde reststroom doormiddel van het superkritisch co-vergassen, dit is uitgewerkt voor de rioolwaterzuivering in Alkmaar.

In dit onderzoek zijn twee analysekaders gekozen om de impact op de circulaire economie en de maatschappij te beoordelen. Het gaat om het Missie Innovatie Systeem (MIS) ontwikkeld door Elzinga et al. (2020) [1] en Het Donut Model voor de Circulaire Waterketen ontwikkeld door Segrave, van Alphen en Roest 2020 [2]. Samen beschouwen deze kaders de oplossingsrichtingen op een complementaire en strategisch niveau en leggen de verbinding met de doelstellingen van Circulair Water 2050. Het MIS kader is gekozen omdat het een goed inzicht biedt in de maatschappelijke context, en de contextuele factoren die opschaling van technologische innovaties hinderen of mogelijk maken. De factoren uit het MIS waarna gekeken is zijn i) tegengaan van weerstand, ii) marktcreatie, iii) coördinatie, iv) druk zetten op het regime, en v) richting geven aan het zoekproces. De factoren in het model zijn meegenomen in de discussies met stakeholders.
Het Donut Model voor de Circulaire Waterketen is gekozen omdat het een holistische inventarisatie is van de diverse waarden rond energie en grondstoffen zoals gebruik van duurzame energie en grondstoffen, grondstoffen- en energieverbruik, grondstoffen en energie terugwinning. Ook worden systeemeigenschappen meegenomen waaronder, ecologische en financiële waarde, zelfvoorzienendheid, integraliteit, en hergebruikpotentie en adaptiviteit. Verder zijn er nog waarden voor de mens meegenomen waaronder, kwaliteit van de leefomgeving, comfort, veiligheid, volksgezondheid en inclusiviteit. Het donut model met haar waarden is gebruikt als scorekaart doormiddel van een score variërend van – – tot ++, en wordt gescoord ten opzichte van de huidige situatie. De scores zijn bepaald op basis van expert kennis, aanvullend onderzoek en berekeningen.