Een routekaart voor AI in de drinkwatersector

De drinkwatersector staat onder druk door verslechterende waterkwaliteit en beschikbaarheid van drinkwaterbronnen en klimaatverandering. Kunstmatige intelligentie (AI) biedt kansen om bij te dragen aan het adresseren van deze uitdagingen voor de optimalisatie van productie- en leveringsprocessen, voor voorspellingen (denk aan voorspellend onderhoud) en besluitvorming. AI kan specifiek ondersteuning bieden bij monitoring van waterkwaliteit en -beschikbaarheid, voorspelling van waterkwaliteit, onderhoudsplanning en klantdiensten. De sector zoals vertegenwoordigd in WaterWijs-verband, is echter relatief klein met 11 bedrijven en ca. 7500 medewerkers (Kerngegevens drinkwater, 2025) en mist slagkracht om AI-oplossingen zelfstandig te trainen en ontwikkelen. Samenwerking onderling en met KWR en AI-labs is daarom cruciaal. Daarnaast is uit een workshop en enquête gebleken dat AI-toepassing in de meeste gevallen beperkt blijft tot de uitvoering van experimenten en pilots. De score van volwassenheid in de toepassing van AI varieert in de sector van experimenterend tot formaliserend.
De belangrijkste knelpunten voor effectievere toepassing van AI zijn:
• Data is gefragmenteerd en onvoldoende toegankelijk.
• Technologie en infrastructuur ontbreken, of zijn niet ingericht op de toepassing van AI-tools of modellen.
• Bij personeel is sprake van lage AI-geletterdheid en versnipperde kennis.
• Een sectorbrede strategie en ethisch kader ontbreken.

Tijdens de workshop is, aan de hand van gezamenlijk geformuleerde knelpunten en een inventarisatie van wensen van waterbedrijven, gewerkt aan een visie. De visie laat zich samenvatten als: “Het gebruik van AI gebeurt op transparante, veilige en verantwoorde wijze en is dienend aan de primaire taak van de drinkwaterbedrijven: voldoende drinkwater van goede kwaliteit te leveren aan consumenten en andere afnemers.”