Herstellen van basenrijke venen door het inbrengen van basen. Synthese van uitgevoerde onderzoeken

“Trilveen is een zeldzaam, zeer soortenrijk verlandingsstadium in laagveengebieden waar soorten als groenknolorchis, waterdrieblad, moeraskartelblad, ronde zegge, draadzegge, zilveren maan en watersnip voorkomen. De kwaliteit van het huidige trilveen gaat echter snel achteruit door verzuring en vermesting en er komt nauwelijks nieuw trilveen bij. Er moet dus iets gebeuren om dit type natuur te behouden.

Naast de waterhuishouding spelen bodemprocessen een belangrijke rol bij de successie van trilvenen naar veenmosrietlanden. Debasenrijkdom, de mate waarin de bodem gebufferd is en de nutriëntenrijkdom zijn hier de belangrijkste factoren. Deze factoren worden beïnvloed door zowel maatregelen die ingrijpen op de waterhuishouding door aanvoer van basen- en/of nutriënten, als
door maatregelen die ingrijpen op de bodem en hieraan gekoppelde redoxprocessen. Zo kan bijvoorbeeld bevloeiing leiden tot positieve effecten via aanvoer van basische kationen, maar ook tot negatieve effecten door aanvoer van nutriënten en/of sulfaat, met potentiële (interne) eutrofiering en sulfidetoxiciteit tot gevolg.

Een van de mogelijkheden om het trilveen op korte termijn te behouden is het toedienen van kalk. Maar dat zal nooit voldoende zijn voor volledig herstel. Daarom is de afgelopen jaren in trilvenen, veenmosrietlanden en dotterbloemhooilanden geëxperimenteerd met aanvullende maatregelen als actieve bevloeiing, inundatie door verhoogd waterpeil, begreppeling, bekalking van percelen en plaggen.

De voorliggende rapportage is een synthese van deze onderzoeken zodat nu beter zicht is op de effecten van de verschillende (combinaties van) maatregelen. Dit heeft geresulteerd in een handreiking voor de toepassing van inundatie en bevloeiing in de praktijk, waarmee water- en natuurbeheerders keuzes kunnen maken of de toepassing van inundatie of bevloeiing verstandig is.

(Citaat: Cusell, C., G. van Dijk, J.J.M. Geurts, A.M. Kooijman, S. Kanters, A.H.W. Koks, J.J. Nijp, C.J. Aggenbach, en E. Dorland –
Herstellen van basenrijke venen door het inbrengen van basen: synthese van uitgevoerde onderzoeken (2025)
Rapport nummer UPN-2022-004-LZ, Kennisnetwerk OBN, Driebergen)

Deze uitgave is online gepubliceerd op www.natuurkennis.nl