Hoe dichten we het doelgat? Hydrologisch herstel van verdroogde natuurgebieden met externe maatregelen – een methodiek (2025)

” Grondwaterafhankelijke Nederlandse natte natuurgebieden kampen al decennialang met verdroging. De oorzaken liggen grotendeels buiten de natuurgebieden zelf: intensieve ontwatering voor land- en
tuinbouw, grondwateronttrekkingen voor drinkwater, industrie en beregening in de land- en
tuinbouw, en veranderingen naar meer intensief landgebruik. Deze problematiek wordt nog urgenter
door klimaatverandering, waar een toename van extreme droogte verwacht word. Ook andere
drukfactoren (bijv. op het gebied van waterkwaliteit) spelen een rol bij natuurgebieden, maar deze
studie richt zich op de kwantitatieve aspecten van hydrologisch herstel. Hydrologisch herstel van
deze natuur vereist een systeembenadering: niet alleen lokaal ingrijpen, maar het hele regionale
watersysteem rondom de gebieden herinrichten en anders beheren, gericht op regionaal gezien
hogere grondwaterstanden, met name in voorjaar en zomer.
In dit onderzoek is een methodiek opgezet (voortbordurend op bestaande tools en kennis) om op
een systematische wijze te bepalen welk type hydrologische maatregelen waar en in welke mate
nodig zijn om een verdroogd natuurgebied hydrologisch te herstellen. Daarbij maken we gebruik van
simulaties met grondwatermodellen en vegetatie-indicaties. De methodiek bestaat uit twee
onderdelen: (1) het in kaart brengen van het “doelgat natuur” – het verschil tussen de actuele en
gewenste hydrologische grondwatersituatie voor grondwaterafhankelijke natuurgebieden en (2) het
systematisch aftasten welke hydrologische maatregelen nodig zijn om het doelgat te dichten. De
methodiek is gelijktijdig ontwikkeld en toegepast op drie verschillende typen gebieden: de
Dommelbeemden (beekdal), het Buurserzand (nat zandlandschap) en de Mieden (laagveenmoeras).