BOO: Lessen over elektriciteitsvraagsturing bij grondwaterzuivering

De drinkwatersector krijgt steeds vaker te maken met netcongestie, waardoor het niet langer vanzelfsprekend is dat er op elk moment voldoende transportcapaciteit beschikbaar is voor de uitvoering van kerntaken. In opdracht van VEWIN is onderzocht hoe grondwaterzuiveringslocaties kunnen omgaan met de netcongestieproblematiek, zonder afbreuk te doen aan leveringszekerheid.

Dit onderzoek is uitgevoerd in samenwerking met Liander, Vitens en KWR, en richtte zich op locaties met een relatief groot aansluitvermogen, gelegen in gebieden met afnamecongestie. Drie grondwaterzuiveringslocaties zijn geselecteerd en meegenomen in de studie.
Voor deze locaties is een gestandaardiseerde methode ontwikkeld waarmee de mogelijkheden om flexibel met het
elektriciteitsgebruik om te gaan (elektriciteitsvraagsturing) systematisch kunnen worden onderzocht. De methode omvat het analyseren van het huidige elektriciteitsgebruik, het modelleren van productie- en spoelprocessen, en het optimaliseren van de aansturing binnen operationele randvoorwaarden. Eén locatie is doorgerekend met deze methode; bij de andere twee locaties bleken locatie specifieke kenmerken, zoals een omvangrijk reservoir op hoogte of de aanwezigheid van een WKK-installatie, relevanter.

Uit de studie zijn de volgende lessen te trekken:
1. Het seizoen waarin de congestieproblematiek op de onderstations van Liander optreedt, valt samen met een relatief rustige periode voor de drinkwaterbedrijven, namelijk de winter.
2. Locaties zijn interessant voor vraagsturing wanneer de processen ter plaatse aanstuurbaar zijn, en wanneer de locatie relatief grote vermogens afneemt, aangesloten op een onderstation met afnamecongestie. Deze selectie kan worden gemaakt in samenwerking met de netbeheerder.
3. Het formaliseren van de levering van congestiediensten is momenteel aan strenge contracten gebonden, met voorwaarden die ongunstig uitpakken voor de drinkwatersector. Deze contracten worden momenteel door de netbeheerders onder de loep genomen om samenwerking te vergemakkelijken.
4. Er is potentie voor het verkleinen van het elektriciteitsgebruik tijdens congestie-uren door het schuiven met productiecapaciteit en spoelmomenten van filters. Eerste modelberekeningen met een optimaliserende regelaar laten zien dat het piekvermogen tijdens congestie-uren voor een periode van een week voor grondwaterzuiveringslocatie Kolff mogelijk met 25% kan worden gereduceerd.
5. Wanneer wordt gekeken naar grotere productielocaties van drinkwaterbedrijven zijn deze vaak complexer van aard, wat mogelijk aanvullende, wellicht zelfs grotere kansen biedt voor flexibiliteit. Zo beschikt locatie Heumensoord samen met een aantal andere locaties over een gecentraliseerde, extra grote waterberging op hoogte, en beschikt locatie Spannenburg over methaan uit het grondwater als bijproduct waarmee lokaal elektriciteit kan worden opgewekt d.m.v. warmtekrachtkoppelingen (WKK’s).